sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Een kleine kerk met een grote schat

Aan de rand van Renkum staat de Onze Lieve Vrouwe Maria tenhemelopneming Kerk, onderdeel van Parochie Titus Brandsma. Een kerk die al sinds 1923 het dorpsbeeld van Renkum siert. Maar wie denkt dat deze kerk, zoals veel andere kerken dicht is, heeft het mis.

De kerk is bijna 100 jaar oud. Maar dat is niets vergeleken met de schat die de kerk herbergt: het bijna 700 jaar oude Mariabeeld. Het katholieke geloof is nog veel ouder en heeft in het verleden flinke klappen gekregen. Tijdens de Reformatie had het katholieke bouwwerk het zwaar. Tijdens de Contrareformatie kwam hier weer enige verandering in.

“Eén pastoor voor tien kerken”
“Er is hier een gebrek aan pastoors, dus we hebben zo’n één keer in de twee weken een dienst” vertelt oud-bestuurslid Louis. “Soms gaat er een priester of parochiaan voor. We hebben hier één pastoor voor tien kerken.” In de rooms-katholieke kerk worden de kerkleden parochianen genoemd. Een gemeente heet dus een parochie.”

“Dit is mijn tweede thuis.”

Maria van Renkum
Links voorin staat het Mariabeeld wat deze kerk zo bijzonder maakt. Koster Erik: “Het beeld zorgt er grotendeels voor dat we nog dagelijks open zijn. Er komen veel bedevaartgangers naar deze plek.” Al in 1380 werd in Renkum bij het Mariabeeld gebeden. In de eeuwen die daarop volgden heeft het beeld een bijzonder verhaal aan zich gebonden. Het 63 centimeter hoge beeld heeft namelijk niet altijd in de OLV-kerk gestaan.

 

Maria van Renkum

Van 1380 tot 1574 stond het beeld in een kapel, waar het werd aanbeden door mensen uit de hele streek. Door de vele bezoeken lagen er rond 1400 zoveel kostbare geschenken bij het beeldje, dat de bewoners van Renkum besloten het te beveiligen. Dit ging jaren goed tot in 1566, toen ook Renkum te maken kreeg met de strijd tussen de katholieken en de protestanten. De kapel werd vernield door de beeldenstormers. Hier begint de langdurige ballingschap van de Maria van Renkum. De nonnen die in het nabije klooster leefden namen het beeld mee in hun vlucht naar Arnhem en Wageningen. Een paar jaar later smokkelen ze het beeld naar Utrecht in een boekenkist met Bijbels en gebedenboeken. Hier heeft het beeld gestaan, tot in 1648 de vrede van Munster getekend werd en daarmee een einde kwam aan de godsdienstoorlog.

Rond 1890 is het beeld via meerdere personen bij de heer van Stolk terechtgekomen. Hij was gek op het beeldje, maar besefte dat het eigenlijk thuishoorde in Renkum. Van Stolk biedt het Mariabeeld aan meerdere parochianen in Renkum aan. Niemand wil het echter overnemen, omdat er wordt getwijfeld aan de echtheid. Meneer van Stolk overlijdt en even lijkt het beeld voor altijd verloren te zijn. De toenmalige pastoor wist de weduwe van meneer van Stolk over te halen om het beeld aan de parochie te schenken.

Na 350 jaar in ballingschap is het Mariabeeld in 1928 terug in Renkum. Sinds de terugkomst kwamen de bedevaarten weer op gang en tot 1956 bezochten jaarlijks meer dan 10.000 mensen het beeld. Daarna neemt de mensenstroom af, alleen de Ziekenbedevaart wordt nog jaarlijks gehouden. Het beeld van Maria staat op de lijst van Waardevol Beschermd Cultuurbezit.

Elke dag koffie en een goed gesprek
Elke ochtend heeft een van de vrijwilligers pastoriedienst. Hij of zij is aanwezig om bezoekers te verwelkomen, te praten en koffie aan te bieden. Koster Erik is vaak aanwezig: “Ik zorg dat elke morgen de kerk open is. ’s Avonds sluit ik hem weer”. Het is belangrijk dat de kerk altijd open is vindt hij: “Mensen zien de kerk als een steunpilaar van de gemeenschap. Als dat niet het geval was, dan zou de samenleving als plumpudding in elkaar zakken.” Tijdens het koffiedrinken praten de parochianen over koetjes en kalfjes en de dienst van morgen (Hemelvaartsdag). Carmen is vrijwilliger bij de kerk: “Ik ben hier vaak te vinden om schoon te maken of de koffie te verzorgen. Dit is mijn tweede thuis.”

“Het blijft lastig om jongeren bij de kerk te houden.”

Het bedevaartspark
Samen met een aantal vrijwilligers van bovengemiddelde leeftijd is Louis  bijna dagelijks bezig met het onderhoud van de tuin en het park van de kerk. “Ik vind het belangrijk om dit voor de kerk te doen. Vroeger werkten we allemaal en hadden we minder tijd. Nu ben ik gepensioneerd en kan ik me volop inzetten voor de kerk.” Iets wat in de katholieke kerk centraal staat is volgens Louis het volgende credo: “Bid en werk. Steek je handen uit de mouwen en help door te werken de gemeenschap verder.”

Veel kerkelijke activiteiten spelen zich letterlijk rondom de kerk af. In de laatste jaren is er een park met schilderingen aangelegd. Louis is een van de mannen die vaak bij de kerk te vinden is om de boel te onderhouden. Hij is een van de mensen die het wandelpark heeft gerealiseerd. “We vonden het nodig dat er iets extra’s zou komen voor de bedevaartgangers. Het was vaak zo dat de reizigers naar binnen liepen om het beeld te bekijken, te bidden en vervolgens weer te vertrekken. Met de aanleg van het park hebben de mensen iets om langer te blijven plakken. In het park staan bankjes en hangen een aantal series van vijf schilderingen, ze geven het leven van Jezus Christus weer. De laatste serie gaat over de hemelvaart, de gebeurtenis waar de kerk naar vernoemd is. Deze serie is van keramiek gemaakt en weegt een stuk zwaarder dan de andere schilderijen.”

 

Louis stuurt zijn hulpje aan om de planten te besproeien. Er staan naast het vele groen ook prachtige paarse bloemenstruiken. Louis wijst op een bankje waar brandplekken op zitten en sigarettenpeuken omheen liggen. “Helaas hangt er hier ’s avonds wel eens jeugd die het nodig vindt om dit soort dingen te doen. Men heeft ook al een keer geprobeerd om schilderijen te stelen. Daarom hangen alleen in de zomer de originele werken in het park, in de winter hangen we er replica’s voor in de plaats.”

Brandplekken en sigarettenpeuken bij het parkbankje

De rooms-katholieke gemeenschap telt in Nederland nog steeds een kleine 4 miljoen mensen. Het aantal mensen dat echter nog frequent de mis bezoekt loopt echter steeds verder terug. Louis: “Het aantal jongeren dat hier nog in de kerk komt, kun je op twee handen tellen. We hebben wel bijeenkomsten voor vormelingen en op zo’n dag loopt de kerk wel vol, maar dat is met jongeren vanuit heel de parochie. Het blijft toch lastig om jongeren bij de kerk te houden.”

Voor meer informatie over de Onze Lieve Vrouwe Kerk, klik hier. Bij het schrijven van dit verhaal is naast de interviews gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

 - Rooms-katholieke kerk Nederland. (z.j.). Kerncijfers. Geraadpleegd op 6 juni 2017, van https://www.rkkerk.nl/kerk/kerkprovincie/kerncijfers/
- RK Parochie Zalige Titus Brandsma. (z.j.) Bestuur & Pastoraal Team. Geraadpleegd op 6 juni 2017, van http://www.ztitusbrandsmaparochie.nl/
-
Smart, N. (2008). Godsdiensten van de wereld. Kampen, Nederland: Ten Have.

Het verhaal over de Onze Lieve Vrouwe Kerk is onderdeel van een serie ontluikende verhalen over Renkum. Volg de zoektocht van Nieuwsvallei naar de leefbaarheid van het dorp! Heeft u tips? Wij horen het graag!