sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Betwijfel het geloof en discussieer

Midden in het centrum van Amersfoort staat de Johanneskerk. Een onopvallende, maar bijzondere kerk, waarbij drie verschillende stromingen samengevoegd zijn. “In deze kerk is er ruimte om te twijfelen en te discussiëren over het geloof,” vertelt Sjoerd Deelstra (49). Hij is al ruim elf jaar lid van deze gemeente en vandaag is hij de koster.

Mijn God doet niet aan dogma’s'

'Mijn God kan tegen een grapje'.

Als je de Johanneskerk in Amersfoort inloopt, zie je deze teksten gelijk. Deze posters laten zien waar deze gemeente voor staat: een gemeente waar je je eigen invulling kan geven aan God. De gemeente bestaat uit drie verschillende stromingen: Remonstranten, Doopsgezinden en Vrijzinnige Protestanten.

Bij de ingang van de Johanneskerk worden we onthaald door Sjoerd. We schudden handen en algauw brengt hij ons naar de zaal waar de dienst gehouden wordt. Dan loopt hij snel weg. In de kerkzaal, waar negentig stoelen staan, zitten ongeveer veertig mensen. Sjoerd komt algauw terug en geeft ons een liedboek aan, waarna hij vervolgens ook plaats neemt in de zaal.

"Ik ben wat bloemiger gekleed dan normaal"

Liedboek en Orde van dienst in de Johanneskerk Foto: Ilse Mannessen

Voorin de kerk staat een vrouwelijke predikante. Haar jurk met bloemetjespatroon valt gelijk op. Zij zegt dat ze na lange tijd weer een gastdienst mag geven in de Johanneskerk. "Zoals jullie zien ben ik wat bloemiger gekleed dan normaal. Het is dan ook erg warm weer, maar gelukkig valt het hier in de kerk wel mee”, zegt de dominee glimlachend.

Door de kerkzaal heen hangen diverse schilderwerkjes. "Die zijn geschilderd door kinderen uit het asielzoekerscentrum", legt de predikante uit. De mensen in de kerk komen over als een hechte gemeenschap. Halverwege de dienst komt een man uit de zaal het podium op. Met verdriet in zijn stem deelt hij mee dat een kerkganger overleden is. Na een korte toespraak pakt hij een steentje. "Op dit steentje staat zijn naam, die bewaard zal worden in ons kastje," legt hij uit. Hij loopt door de zaal en laat de steen zichtbaar zien.

"Op dit steentje staat zijn naam"

Maar de dood is niet hetgeen wat de kerk verbindt. Als er een ledenvergadering aan het einde van de dienst is om te bepalen of een gemeentelid in de kerkeraad mag, zegt de predikante dat het niet zo officiëel hoeft "omdat we hem allemaal kennen." 

Na de dienst is er tijd voor een kopje koffie, waar we in gesprek gaan met Jan Bredenoord (70). Hij is lid van de Johanneskerk en is Remonstrant. Een vrouw als predikant is in deze kerk geen uitzondering, laat Jan weten. “Wij hebben veel verschillende dominees. Onze eigen dominee is ook een vrouw, en ze is van de Protestante Kerk Nederland. Zij wil de drie stromingen graag bij elkaar houden en ziet dat als haar taak.” 


Jan Bredenoord is Remonstrant en lid van de Johanneskerk

Jan Bredenoord (70) is Remonstrant en lid van de Johanneskerk foto: Ilse Mannessen

Vrij om te twijfelen

Als de dienst afgelopen is, gaan de meeste leden koffie drinken en gaan ze in gesprek met elkaar. Ook Sjoerd is hierbij aanwezig. Als hij de vraag krijgt hoe hij bij deze gemeente uitkwam, begint hij enthousiast te vertellen dat hij al elf jaar lid is van deze gemeente. “Ik ben een tijdje wezen ‘shoppen’ door verschillende kerken, en toen merkte ik dat de Johanneskerk het beste bij mij paste. Er is geen strakke leerdienst, en je mag alles betwijfelen. Er wordt erg gestimuleerd om zelf na te gaan denken over het geloof. ”

Johanneke Maris kan dit beamen. Zij was 34 jaar toen zij bij deze gemeente terechtkwam, en dat is nu zo een dertig jaar geleden. “Het is een erg prettige gemeente. Je mag geloven op je eigen manier. Je moet echt gaan nadenken over je eigen geloof, want in deze kerk schrijf je je eigen belijdenis.”

Johanneke beschrijft openhartig haar ervaring met deze kerk: "ik geloofde op een gegeven moment niet meer in Jezus. Toen ben ik met mijn twijfels naar de dominee gegaan, en die zei toen: ‘Maakt het verschil voor hoe u leeft?’ Dat heeft mij echt aan het denken gezet. Ik ga nog steeds naar de kerk toe, en ik groei steeds meer naar het geloof toe.”

"Voor mij is deze gemeente de enige plek waar ik Remonstrant kan zijn."

De Johanneskerk noemt zich een vrijzinnige geloofsgemeenschap. En juist dat vrijzinnige vindt Jan erg fijn. "Voor mij is deze gemeente de enige plek waar ik Remonstrant kan zijn. De sfeer is prettig en informeel, al is de kerkdienst natuurlijk wel formeel. Ik zou ons niet los in het geloof willen noemen, maar we hebben wel minder last van vastgelegde regels. De structuur van onze kerkdienst lijkt wel op die van een orthodox christelijke kerkdienst."

De verschillen tussen de stromingen

De Johanneskerk heeft 230 leden en vrienden. Er zijn 75 Remonstranten, 35 Doopsgezinden en 80 tot 90 Vrijzinnige Protestanten. Bredenoord spreekt graag over de verschillen en overeenkomsten in de gemeente. Volgens hem is er, ondanks de drie verschillende stromingen, geen onenigheid in de Johanneskerk.

"In de praktijk zijn de drie stromingen ver geïntegreerd. Iedereen is min of meer vrijzinnig en landelijk komen deze stromingen vaker bij elkaar. Dit komt vooral omdat de drie stromingen vaak klein zijn op zichzelf. In grote steden zoals Amsterdam of Rotterdam hebben de stromingen vaak wel een eigen gemeente", legt Jan uit.

"Iedereen is min of meer vrijzinnig en landelijk komen deze stromingen vaker bij elkaar."

Jan noemt twee kenmerken van twee van de drie stromingen als belangrijkste verschil tussen de stromingen: "Doopsgezinden hebben als belangrijkste kenmerk vrede. Toen er dienstplicht werd ingevoerd weigerden zij dan ook. De Remonstranten hebben als belangrijkste kenmerk geen dogma's. We zijn nu bezig met het werven van vrienden. Dit doen we door middel van acties zoals de 'Mijn God' posters en door ontmoetingen in 'Café Zin' en gespreksgroepen."


'Café Zin!' wordt een aantal keer per jaar georganiseerd, en na een lezing of voordracht wordt er met elkaar gesproken over zingeving, verbinding of actualiteit.

Vergrijzing in de kerk

Er zijn opvallende weinig jongeren aanwezig tijdens de kerkdienst. Arriën Kruyt (70) lacht als hij dat hoort, en zegt dan: “Het is natuurlijk lekker warm weer buiten, dus de jeugd komt niet. Die zitten lekker in het zonnetje!” Jan deelt mee dat het aantal leden tien jaar geleden rond de 340 zat. Dat zijn 110 leden meer dan nu. “Er zijn weinig afhakers in de gemeente, maar de daling in het ledental komt voornamelijk door sterfte. We hebben een jongerenwerker die tijdens de kerkdienst een jeugddienst houdt in een andere ruimte. Jongeren komen wel vaker naar gespreksgroepen."

Ook Sjoerd laat weten dat er wel jeugd in de kerk zit, maar dat ze vooral samen in groepen komen. “En het warme weer helpt natuurlijk ook niet om de jeugd in de kerk te krijgen.”

 

Sjoerd Deelstra (49) is vandaag de koster in de Johanneskerk. Foto: Marit Bos

Twijfel aan de Bijbel

In de kerk zijn er, op de dominee na, geen vaste taken. Iedereen heeft elke week een andere functie. Zo wordt de collecte niet verzorgd door diakenen, maar staan er halverwege de kerkdienst twee dames op die de collectezakjes rond laten gaan.  

De Johanneskerk kan omschreven worden als een kerk met vrijheid voor geloven, waarin je geacht wordt zelf na te denken. Twijfel aan de bijbel, discussieer over het geloof. “Want in de Johanneskerk kan je geloven op je eigen manier”, aldus Johanneke.

Twijfel jij ook weleens aan jouw geloof?

Laat een berichtje achter op onze Facebookpagina of op Instagram!