sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Speur vrijwillig mee naar archeologische grafheuvels op de Veluwe

Uitgeput sta ik bovenaan de trap op de tweede verdieping van Cultura in Ede. Ik neem de ruimte in meop en ik zie vooral geschiedenis gerelateerde objecten. Van boeken tot zelfs gebruikte spullen, de archief verdieping heeft iets weg van een museum. Al snel word ik afgeleid door een groep mensen die waarschijnlijk ook voor de bijeenkomst, Erfgoed gezocht Ede, komt.

                      Foto: Een grafheuvel 

 

 

Citizen science

Na ontvangst met koffie en thee worden de laatste dingetjes nog voorbereid en dan begint de bijeenkomst. De projectleider, Eva Kaptijn, stelt zich voor en in het kort vertelt ze wat er van het project verwacht wordt. De oproep bovenaan de presentatie zegt het al: “Speur mee naar archeologische resten op de Veluwe.” Iedereen met interesse mag meedoen en voorkennis is niet nodig. Kaptijn vertelt hoe ze met de vrijwilligers de aankomende maanden via computeronderzoek en veldexpedities het gebied gaat afspeuren, “Als we dit met archeologen zouden doen dan hebben we er zoveel nodig, terwijl voor het afspeuren van de gebieden helemaal geen echt archeologische kennis nodig is. We gebruiken gewoon citizen science.”

 

"Met archeologen zou dit jaren duren" 

 

Laserstraling

Door middel van LiDAR techniek is de hoogtekaart van Nederland in beeld gebracht. Kaptijn legt begrijpelijk uit wat voor techniek dat is, het werkt eigenlijk hetzelfde als een automatische auto heb ik me laten uitleggen. Een laser die op een oppervlak wordt gestraald en een computer die door te kijken hoelang de straal duurt om terug te kaatsen, weet wat voor een afstand het is tot een object. Met deze gegevens wordt er een AHN-hoogtekaart gemaakt waarop we dus eventuele grafheuvels of verhogingen kunnen zien. Het is een best lastig fenomeen en toch valt het me op dat iedereen nog aandachtig zit te luisteren.
 


Online speuren
De meeste vrijwilligers zijn 60-plussers en wanneer het deel van het computer-onderzoek uitgelegd wordt zijn er dan ook een aantal vragen. De bedoeling is namelijk dat de vrijwilligers, via een programma dat binnenkort online komt, verhogingen op de hoogtekaarten gaan identificeren als eventuele grafheuvels of houtskoolmeilers, een soort ovens waar ze tot een eeuw geleden houtskool in produceerden. 

 

Toch wel lastig

Toen Kaptijn vrij snel door het programma heen ging, gingen er ook een aantal handen omhoog en kwamen er vragen als “Hoe bestuur ik dit programma dan? En opmerkingen als: "Dit kan ik denk ik niet onthouden zo.” Zo kwamen de vrijwilligers ook samen tot het idee om de uitleg op een A4’tje te printen, zodat dat ernaast gehouden kan worden.

 
Veldexpedities
Het tweede deel van het project bestaat uit veldexpedities. Kaptijn legt uit waarom dit nodig is: “Alle eventuele grafheuvels of andere vondsten via het onlineprogramma genaamd Zooniverse moeten geverifieerd worden. Laatst gingen wij met een team een eventuele grafheuvel bekijken, bleek het gewoon een hoop zand te zijn.” De veldexpedities gaan waarschijnlijk uitgevoerd worden door een mix van afgestudeerde archeologen en vrijwilligers. Ook de Archeologische Werkgroep Nederland werkt waarschijnlijk mee.


 
Het programma onder de knie krijgen
Het tweede deel van de informatiemiddag bestond uit een praktische oefening met het onlineprogramma, zo konden de vrijwilligers het programma alvast een beetje onder de knie krijgen en eventuele vragen stellen.
  

Waarom nu?

Wanneer één van de vrijwilligers vraagt waarom ze juist nú dit project opzetten, verteld Kaptijn iets over automatische detectie. “De techniek is nu zover dat archeologische vondsten als deze automatisch geïdentificeerd kunnen worden als erfgoed. Hiervoor heeft het systeem echter wel minimaal 500 voorbeelden nodig om bijvoorbeeld een grafheuvel te herkennen, dat gaan wij nu met de vrijwilligers doen.”
 


Archeologisch monument
Maar wat gebeurt en dan uiteindelijk met de archeologische vondsten vraag ik me af tijdens de presentatie... Daar heeft onze projectleidster natuurlijk ook informatie over. “Als wij een grafheuvel na de expedities eenmaal bevestigd hebben, dan graven we ze niet open. Elke grafheuvel is een archeologisch monument en daar mogen wij ook niet aan zitten. We noteren het alleen zodat we het erfgoed kunnen beschermen als er eventueel gebouwd zal worden.”
 

"Elke grafheuvel is een archeologisch monument"


Op de terugweg zit ik in de trein die rijdt door de weilanden van Ede en Lunteren. Stiekem vraag ik me nu toch af of hier ook grafheuvels zouden liggen.
 
Eventuele geïnteresseerden kunnen vanaf 10 mei terecht op www.zooniverse.org, daar zal het project van start gaan.