sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Molukse Herinneringen

EDE- Nederland heeft veel geleden tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar heeft niet altijd in de slachtofferrol gezeten. De Molukkers, die naast de Nederlandse militairen streden, werd een land ontnomen. Nu, 65 jaar later, zijn de Molukkers geïntegreerd in ons land. Zijn de jongere generaties Molukkers nog wel bezig met het conflict dat zich zoveel jaren geleden afspeelde?

 

Op een Nederlands schip varen ze ver weg van hun vertrouwde land. De haven verandert langzaam in een onherkenbare stip op de horizon. Het ontstaan van de Republiek van de Zuid-Molukken staat nog vers in het geheugen. De heimwee naar huis is al groot. De enige troost die men nog heeft, is dat ze snel weer terug kunnen keren naar hun land.

Van de RMS naar Nederland

De geschiedenis van de Molukken is complex, maar Fridus Steijlen, expert op het gebied van het dagelijkse leven in het huidige Indonesië en de postkoloniale migratie vanuit Indonesië, schetst een duidelijk beeld. “In 1950 begon de Federatie Indonesië langzaam af te brokkelen,” begint Steijlen. Uit deze afbrokkeling zal uiteindelijk de RMS ontstaan, oftewel de Republiek der Zuid-Molukken.  De RMS wilde geen onderdeel uitmaken van het nieuwe Indonesië en dat bracht wat problemen met zich mee. “Indonesië stuurde een leger om de RMS de kop in te drukken. Ondertussen bevonden er zich nog 4000 KNIL-militairen onder de hoede van Nederland en die wilde niet dat de militairen naar de RMS vertrokken. Dit zou de relatie tussen Indonesië en Nederland alleen nog maar verder verslechteren. Uiteindelijk hadden de militairen drie keuzes.  Ze hadden de keuze om naar Nederland te gaan, om op Java gedemobiliseerd te worden of om te gaan vechten voor het Indische leger. “Veel Molukkers hebben toen gekozen om naar Nederland te gaan. Tijdelijk, dachten ze. Ook de Nederlandse overheid ging er van uit dat het tijdelijk was. Zo waren de Molukkers officieel nog Indonesiërs.”

Opgroeiend in Nederland 

Nootje Latumahina (46) woont in Ede. Zijn vader komt uit een dorp van de Zuid-Molukken en zijn moeder uit Indonesië. In 1951 kwamen ze in Nederland terecht, in wijken speciaal ingericht voor Molukkers. Nootje beschrijft de omstandigheden waar zijn ouders in moesten leven. In één woord valt het te omschrijven als afgesloten. Toen eenmaal duidelijk werd dat ze niet terug konden keren, moesten ze zich gaan integreren. Zo eindigde zijn ouders toch in een wijk tussen alle Nederlanders
 

“Het is aan mijn generatie de taak om de boodschap uit te dragen naar onze kinderen, zodat het ook een toekomst heeft.”

Zelf is hij vrijwilliger bij een Molukse sociaal-culturele stichting, Ana Upu. Deze stichting en andere Molukse stichtingen organiseren nog jaarlijks een evenement waarbij het aantal jaren dat ze in Nederland verblijven centraal staat. Op landelijk niveau herdenken, maar ook vieren ze dit jaar dat ze 65 jaar in Nederland verblijven. Ook op lokaal niveau wordt herdacht en gevierd hoe lang de Molukse wijk bestaat. Hoewel het dus nog erg leeft binnen zijn generatie van de gemeenschap, vindt Nootje het wel kwalijk dat het verhaal zo onbekend is: “Ik begrijp dat niet alle verhalen van etnische groeperingen belicht kunnen worden, maar de Molukkers hebben met en voor de Nederlanders gevochten. Er zijn mensen doodgegaan voor de Nederlandse vlag.” Volgens hem zou er meer aandacht aan besteed moeten worden in de geschiedenis lessen, zodat men zich bewust is van wat er zich heeft afgespeeld.

Onder de jongere Molukkers merkt hij zelf dat ze minder actief bezig zijn met hun achtergrond of verhaal. “Ze komen wel opdagen en ze helpen ook op de evenementen, maar wanneer er dan gevraagd wordt wanneer ze zelf iets willen organiseren, haken ze af. “ Ondanks dat jongeren minder actief bezig zijn met hun achtergrond, heeft herdenken nog steeds een plaats in de toekomst, volgens Nootje. “Je ziet toch dat ze naar iets terug grijpen, naar hun herkomst. Het verhaal over hoe de Molukkers hier zijn gekomen wordt wel herinnerd.”

De Jonge Generatie

Na twee generaties zijn de Molukkers al 65 jaar in Nederland. Nu is de vraag of de jongere generatie nog wel bezig is met het herdenken of herleven van de Molukse situatie. Of vinden ze dat niet meer belangrijk?

Gita Wattilete(30) heeft zich nooit apart gevoeld van de Nederlanders, maar is zich wel bewust van het verhaal dat achter haar andere cultuur schuilt. Zelf herdenkt ze nog ieder jaar actief op 25 april, de Onafhankelijkheidsdag van de Republiek der Zuid-Molukken “We beginnen in de ochtend met het hijsen van de Molukse vlag. Daarna lezen we de proclamatie voor. De herdenking vond jaren plaats in Den Haag in de Houtrushallen, maar wordt nu in Apeldoorn gehouden.” Ze kijkt vooral terug met groot respect naar haar voorouders. “Ze kwamen hier aan met niets, maar hebben iets weten op te bouwen, met vallen en opstaan.”

Gita denkt dat het herdenken nooit verloren zal gaan in de toekomst “Herdenken zal altijd blijven bestaan, omdat het onze geschiedenis is. Dit wordt doorgegeven van generatie op generatie. Ondanks dat we zijn geïntegreerd als generatie, moeten we weten waar we vandaan komen. En dat is geschiedenis.”

Yoram Pesulima (25) komt uit de Molukse wijk van Lunteren. Zijn molukse afkomst heeft naar eigen zegge alleen maar positieve invloed gehad op zijn leven. “Ik heb geleerd om echt iets van mezelf te maken hier in Nederland en om door te zetten.” Ook merkt hij dat hij door de jaren heen weer terug grijpt naar zijn herkomst en vindt dat anderen van zijn generatie dat ook moeten doen. “Niet zo zeer om een statement te maken, maar zo kun je de pijn en het verdriet begrijpen die mensen destijds mee hebben gemaakt.”

Maar herdenken noemt hij het liever niet. Het verhaal is onderdeel van zijn leven, van zijn persoonlijkheid. “Het is zeker een conflict geweest voor de eerste en tweede generatie. Voor mij is het geen conflict meer, ik kijk meer met een soort trots terug. Dit hoort bij mij als persoon, zo kan ik er elke dag wel even aan terugdenken. Ik bemerk zeker ook dat jongeren hun identiteit en geschiedenis accepteren en dat ze daar voor uitkomen. Het leeft zeker nog wel.” Volgens Yoram heeft het verhaal, hun geschiedenis, de houdbaarheidsdatum niet bereikt en als het aan hem ligt zal die het ook nooit bereiken. “Het is dan aan mijn generatie de taak om de boodschap uit te dragen naar onze kinderen, zodat het ook een toekomst heeft.”

Discussieer mee Moet er meer aandacht besteed worden aan de Molukse geschiedenis?