sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Een internationaal oorlogsgeheugen

BRUSSEL – We kennen allemaal de Nederlandse herdenkingsdag op 4 mei. Slachtoffers van conflicten worden dan herdacht en er wordt stilgestaan bij onze vrede. Maar elk jaar, op 27 januari, heeft de Holocaust een eigen internationale herdenkingsdag. Op International Holocaust Remembrance Day herdenkt de Europese Unie deze Jodenvervolgingen. Dankzij Sarah Ludford en Graham Watson werd de resolutie in het Europees Parlement aangenomen. We praten met Graham Watson over de gedachte en details achter deze speciale dag. Verder hebben we het over de toekomst van herdenken.

 

“In 300 jaar ben ik denk ik de eerste in mijn familie die geen dienstplicht had. Ik heb ook geen oorlog meegemaakt”, vertelt Graham Watson, oud leider van de ALDE (de Partij van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa). Toch geeft hij veel om oorlog, en dan vooral het herinneren daarvan. Vandaar dat hij er in het Europees Parlement voor heeft gezorgd dat de Holocaust haar eigen herdenkingsdag kreeg.

“Het is iets wat we als Europese samenleving hebben meegemaakt, en als Europese samenleving moeten herinneren.”

Zwarte bladzijde

“Maar dat heb ik niet alleen gedaan. We hebben er met velen voor gevochten”, vertelt Watson. Het idee voor de dag kwam van een vrouw die de oorlog van zeer dichtbij heeft meegemaakt. Simone Veil was zelf een gevangene in een van de meest gevreesde concentratiekampen; Auschwitz. Bij Graham – en dus vele anderen – heerst het geloof dat de zwarte bladzijden uit de geschiedenis niet zomaar vergeten mogen worden.

“Mensen hebben nou eenmaal een kort geheugen. Misschien dat de geschiedenis zich daardoor ook zo herhaalt. De Holocaust had overal kunnen plaatsvinden, ook in Zweden of Groot-Brittannië.” We moeten dan ook zeker niet vergeten wat er gebeurd is, aldus Watson.

Daarbij moeten we niet alleen aan de slachtoffers denken. “De samenleving moet zichzelf eraan herinneren, inzien hoe verschrikkelijk oorlog is. Ook als je het zelf niet hebt meegemaakt.” Graham wil dus niet alleen stilstaan bij wat is geweest, maar ook kijken naar de toekomst. Mensen bewust maken door ze te laten herinneren.

Sir Graham WatsonSir Graham Watson

“Het verhaal van Hans en Grietje is al decennia oud, maar wordt nog steeds doorverteld van generatie op generatie. Maar veel oorlogen herinneren we ons niet meer."

Holocaustontkenning

Waar Graham Watson en zijn campagnegenoten over debatteerden, was of ze een wet moesten toevoegen bij de internationale herdenkingsdag. De wet die ze in gedachten hadden zou het verboden maken om de Holocaust te ontkennen, iets wat nog regelmatig gebeurd vandaag de dag. Uiteindelijk is daar niet voor gekozen.

Tot nu toe mogen landen zelf bepalen of het een misdaad is om de Holocaust niet te erkennen. Nederland heeft ervoor gekozen dit te verbieden. Watson zou er in de toekomst graag een wet van willen maken, maar denkt dat het door vele landen niet geaccepteerd zal worden als het van Europees niveau komt.

De reden dat International Holocaust Remembrance Day op een Europees niveau is bedacht en niet op nationaal niveau, is volgens Graham Watson omdat heel Europa met de Holocaust te maken heeft gehad. Elk land heeft een eigen verhaal over de deportaties of over de gruwelen waar de Joodse bevolking doorheen moest. “Het is iets wat we als Europese samenleving hebben meegemaakt, en als Europese samenleving moeten herinneren.”

"Pijnlijke herinneringen vervagen het snelst.”

Daarbij is de internationale herdenkingsdag niet bindend en hoeft door landen niet opgenomen te worden als nationale dag. “Maar het is wel een teken dat op een Europees niveau kan worden nagedacht over dit soort dingen. Een boodschap naar landen dat het belangrijk is. Sommige landen pikken dit snel op, in andere mag er nog meer gebeuren.”

Vergetelheid

Maar Graham denkt wel dat het herdenken uiteindelijk in de vergetelheid zal raken. “Je hoeft niet ver terug te gaan in de geschiedenis om een voorbeeld te vinden. Zo was er een 30-jarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk waar veel strijden zijn gestreden en veel slachtoffers zijn gevallen. Maar wie herdenkt dat nu nog?”

Volgens hem komt het doordat mensen niet graag terugdenken aan negatieve verhalen of emoties. Dat doet herdenkingen snel uit het menselijk geheugen verdwijnen. “Het verhaal van Hans en Grietje is al decennia oud, maar wordt nog steeds doorverteld van generatie op generatie. Maar veel oorlogen herinneren we ons niet meer. Pijnlijke herinneringen vervagen het snelst.”

Hoewel door middel van International Holocaust Remembrance Day het belang van het herdenken van de Holocaust dus wordt benadrukt, blijft het maar de vraag hoe lang dat nog zal duren. We zien wel in dat we moeten blijven herinneren, maar tegelijkertijd is het lastig om de pijnlijke gebeurtenissen uit de geschiedenis niet in de vergetelheid te laten geraken. De vraag is wat de houdbaarheidsdatum van herdenken is. Zullen we over een aantal decennia misschien ook Afghanistan vergeten zijn? En hoe zit het met het huidige conflict in Syrië?

Discussieer mee Wat is de houdbaarheidsdatum van herdenken?