sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Onderwijs; mijn pakkie aan

De studieschuld van de studenten in Nederland wordt steeds zorgwekkender. Het is een maatschappelijk probleem en breidt zich steeds verder uit.  

Stephany Klaassen, adviseur/casemanager bij Trosh Schuldhulpverlening is bang dat de schulden van studenten alleen maar zullen toenemen. “Als je de laatste jaren kijkt hoe het al is toegenomen, vind ik dat erg zorgwekkend. Ik denk ook in deze tijd waar we nu leven dat het gaat toenemen. Vroeger als je een hbo-opleiding of een universitaire opleiding had, had je wel echt een baangarantie. Terwijl de werkloosheid tegenwoordig ook onder deze tak best groot is.” 

Cijfers

Ook het Nibud, Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichtingen, is tot de conclusie gekomen dat studenten veel lenen. “Uit de cijfers van het Nibud blijkt dat één op de drie studenten zo’n 365 euro per maand leent. Dit komt neer op een schuld van ongeveer 17.500 euro als de student in vier jaar is afgestudeerd. Dit is nog zonder rente”, vertelt Annemarie Koop van het Nibud. 

"Ik heb nu al 9000 euro schuld"

Timo Smit, student PABO in Arnhem, is zo’n student met een hoge lening. “Mijn studieschuld loopt alleen maar op”, vertelt Smit. “Als ik nu al zou stoppen met studeren, ben ik met mijn definitieve lening al 9000 euro kwijt. Dat is echt verschrikkelijk veel geld. Hoe zou ik dat dan terug moeten betalen?” 

Relaxed leven?

Verder heeft het Nibud onderzocht dat studenten voor een groot deel lenen om relaxed te kunnen leven. Dit hangt ook samen met de bijbaan van een student. Studenten die geen bijbaan hebben, zijn vaak gelukkiger dan studenten die wel een bijbaan hebben, blijkt uit onderzoek van Emma Dalhuijsen, afgestudeerd economiestudent. Studenten die niet werken, komen door lenen aan geld om leuke dingen te doen. 

 

“Wat wij belangrijk vinden, is dat studenten bewust zijn van de lening die ze aangaan en dat ze weten wat het kost om te lenen. Dat ze lenen voor de studie en niet voor andere zaken. Veel jongeren schatten hun toekomstig salaris hoger in dan realistisch is. Dus het zou jammer zijn als je na je studie op een houtje moet bijten”, aldus Annemarie Koop. 

Studenten lenen dus voornamelijk om relaxed te kunnen leven. Hiermee gaat gepaard dat studenten vaak de nieuwste technologie willen. Een iPhone, Macbook of tablet is tegenwoordig heel gewoon om als student te hebben. 

Onze samenleving wordt steeds meer beïnvloed door de toenemende digitalisering en ook het onderwijs gaat daarin mee. Waar op bijvoorbeeld het HBO bijna alle studenten werken met hun laptop of tablet, zijn er echter weinig middelbare scholen waar dit voorkomt. Hielke Wynia, docent geschiedenis aan het Christelijk Lyceum Veenendaal, hoopt dat ook middelbare scholen op dat vlak gaan digitaliseren. 

“Ik ben een voorstander voor het gebruik van laptops”, vertelt de 33-jarige Wynia. “Voor een vak als geschiedenis is het erg makkelijk om zoveel materiaal online te vinden. Ik denk ook dat het voor deze tijd heel belangrijk is. Voor veel leerlingen geldt dat ze geen problemen hebben om een laptop te gebruiken.” 

Kosten

Het ligt aan de kosten dat er op middelbare scholen minder gebruik wordt gemaakt van laptops. Veel mensen die op het HBO studeren, gebruiken hun laptop overal voor. Ze zijn ook financieel beter in staat een laptop aan te schaffen als studiemateriaal. Dit in tegenstelling tot middelbare scholieren. 

“Verder zijn middelbare scholen en vooral docenten het niet gewend. Zij vinden het toch wel eng als er 30 kinderen met schermpjes zitten in een lokaal”, vertelt Wynia

Docenten zijn bang dat het net zo op hun zenuwen gaat werken als smartphones. Smartphones spelen momenteel een actievere rol tijdens de les. Hierdoor hebben studenten vaak meer oog voor hun mobiel dan voor de les. 

"School is geen speelplek, maar een leerplek"

Smartphones

Tegenwoordig is het steeds vaker zo dat het gebruik van de smartphone in de les wordt toegepast en zodoende wordt gecombineerd. De actievere rol van smartphones is een doorbraak, want tot voor kort was dat idee uit den boze. Veel docenten hadden aan het kleine geval een echte vijand. Nog steeds zijn er een hoop docenten die het niet fijn vinden dat er smartphones in de klas te zien zijn. “Ik kan heel kort zijn. School is geen speelplek, maar een leerplek. Geen smartphones in de les dus”, zegt een 27-jarige docent op het voortgezet onderwijs tegen Tumult

Toch wordt de smartphone niet meer gezien als een struikelblok, maar juist als hulpmiddel. De smartphone kan een onderdeel worden die vele ouderwetse leermiddelen kan vervangen of aanvullen. Het onderwijs moet net als alle andere branches ook mee met de tijd. 

Paul Rösenmuller, voorzitter van de Voortgezet Onderwijs raad (VO-raad), zegt hierover tegen NU.nl: "Moderne techniek maakt het ook mogelijk om leerlingen thuis de lesstof door te laten nemen en in de les, met een coachende docent, de stof toe te passen met opdrachten. Daarnaast vindt Rösenmuller dat smartphones een aanvulling kunnen zijn. "Het gaat om de toegevoegde waarde ervan, om digitale leerhulpmiddelen te gebruiken die het onderwijs eigentijds en interessanter maken voor jongeren.'' 

Politiek

Dat de digitalisering in Nederland speelt, blijkt ook uit een standpunt van D66. De partij vindt dat scholen in zowel het middelbare als het hoger onderwijs meer ruimte moeten krijgen om leerlingen digitaal te laten leren. Hogescholen moeten Massive Open Online Courses aan gaan bieden. Dit zijn lessenseries die worden opgenomen en vervolgens online te bekijken zijn. Leerlingen kunnen hierdoor makkelijk extra links gebruiken om verdiepende informatie te krijgen. 

Een nadeel van deze aanpak is dat er minder interactie is tussen docent en leerling. Zeker bij masters die zich op een specifiek gebied richten, kan dit voor problemen zorgen. Vragen kunnen niet live worden gesteld, maar achteraf. 

Het Marnix College in Ede heeft een leermiddelenbeleidsplan opgesteld. Hierin komt duidelijk naar voren dat zowel de docent als de leerlingen ervan zijn overtuigd dat de digitalisering in de maatschappij niet zomaar over zal waaien. Door dit plan aan te houden wil de school in 2016 de keuze maken om volledig af te stappen van de boeken en over te gaan op digitaal lesmateriaal. 

iPads

Dit digitaal lesmateriaal kan ook worden gebruikt op iPads. Er komen in Nederland steeds meer scholen die gebruik maken van iPads. Op dit moment telt Nederland 22 Steve JobsScholen. Dit zijn scholen die fulltime gebruik maken van iPads. In de volksmond worden ze ook wel iPad-scholen genoemd. 

Deze scholen vallen onder het concept van O4NT (Onderwijs voor een Nieuwe Tijd), opgericht door onder andere Maurice de Hond. Het doel van O4NT is dat elk talent wordt gekend. Het onderwijs gaat uit van de talenten van de individuele leerling. Verder is het gericht op het verwerven van vaardigheden van de 21e eeuw zoals creativiteit, communicatie, innovatief en kritisch denken. Leerlingen van Steve JobsScholen zullen gebruik maken van de meest recente hard- en software.  

Verschillende punten maken de Steve JobsScholen uniek. Deze scholen hebben geen klassen meer gebaseerd op leeftijd, maar alle leerlingen zitten bij elkaar in stamklassen bestaande uit 50 leerlingen. Leerlingen werken niet meer in klaslokalen, maar in zogenoemde ateliers. Verder wordt er door een individuele coach in samenwerking met de ouders voor zes weken een onderwijsplanning gemaakt. Flexibele onderwijstijden en verruimde openingstijden zijn grote veranderingen. De school is 50 weken per jaar open van 7:30 – 18:30. Door een virtuele leeromgeving is het mogelijk om 24/7 onderwijs te kunnen volgen. Maar bovenal de werkwijze met behulp van iPads is uniek.  

Door de digitalisering moeten leerlingen en scholen steeds meer met iPads, laptops, smartphones en tablets werken. Er moet dus veel geld worden geïnvesteerd in deze nieuwe technologie. Dit terwijl het onderwijs juist meer moet bezuinigingen. 

Studenten in Nederland kunnen, in tegenstelling tot de veel studenten in Europa, nog nieuwe bezuinigingen verwachten. Samen met Spanje is Nederland volop aan het bezuinigen op onderwijs. Dit terwijl onderwijs door de Europese Unie juist wordt gestimuleerd. Naast deze bezuinigingen is ook het voorstel voor een leenstelsel op dinsdag 11 november 2014 door de Tweede Kamer gekomen. D66 Ede vindt het geen goede ontwikkeling als jongeren met een schuld beginnen. 

"Onderwijs stelt ons in staat om mens te zijn"

De democraten vinden onderwijs erg belangrijk. “Wij willen juist meer investeren in studenten en in de kenniseconomie. Tegenwoordig is het toegankelijk maken van de kenniseconomie juist een zorg geworden”, vertelt Charifa el Kaddouri, raadslid van D66 Ede. Voormalig Kamerlid Boris van der Ham zegt in een presentatie het volgende: “Onderwijs stelt ons in staat om mens te zijn. In ons dagelijks functioneren, maar ook om de gehele samenleving sterker te maken. We moeten niet bezuinigen op onderwijs, maar juist investeren.” 

Het nieuwe leenstelsel zal ook de Edese studenten treffen. De kans is groot dat scholieren het studeren gaan mijden. Dit zou een slechte ontwikkeling zijn. Als gemeente kunnen ze hier niet veel aan doen. El Kaddouri: “Het is vooral een Haagse kwestie. Wij als gemeente Ede vallen daar buiten. Als ik tegenwoordig met studenten praat, valt vooral de jeugdwerkeloosheid op. Dit vind ik een slechte ontwikkeling. Zij verdienen de bezuinigingen niet.”  

Protest

Dat het een Haagse kwestie is, hebben ze in Den Haag wel gemerkt. Op 14 november 2014 werd er op het Malieveld in Den Haag geprotesteerd. Die dag waren er lege klaslokalen en straten vol protesterende studenten. 

De studenten in Nederland zijn boos over de onderwijsbezuinigingen. Toch was er een opvallend verschijnsel. Spanje en Nederland zijn de enige landen in Europa waar fors wordt bezuinigd op onderwijs. Waar in Spanje 90% van de studenten ging protesteren, ging in Nederland maar 0,1% de straat op. 

Ondanks de relatief lage opkomst manifesteerde het publiek op het Malieveld met emotie. Vele protesteerden omdat ze bang zijn geworden om verder te studeren. Kim Wiggers is zo’n student: “Ik zit in het tweede jaar van mijn tweede mbo-studie. Hier beginnen de bezuinigingen ook door te komen. Als het leenstelsel doorgaat, betekent dat mijn schuld zodanig hoog is dat ik het niet aandurf om te gaan studeren op het HBO.’’ 

Ook willen jongeren in Nederland hun stem laten horen in de regering. '’We hopen toch enige invloed te hebben. Alleen zien we weinig kans daarvoor omdat het voorstel al door de Tweede Kamer heen is’’, vertellen twee mbo-studenten uit Den Bosch tijdens het protest op het Malieveld. ’’We protesteren omdat het onze toekomst is’’, claimen enkele scholieren van het Stedelijk Dalton in Dordrecht. 

Leraren

Niet alleen wordt er bezuinigd op het onderwijs van studenten. Ook leraren raken steeds vaker hun baan kwijt. En als ze hun baan niet kwijtraken, gaan ze er financieel wel op achteruit, blijkt uit onderzoek van RTL. 

Verder meldde RTL in november 2014 dat leraren die de laatste jaren hun baan wel hebben gehouden, er in koopkracht op achteruit zijn gegaan. Door de bezuinigingen stegen hun salarissen niet meer, dat terwijl de prijzen van de producten wel stegen. 

"Onze koopkracht daalt"

In de meeste Europese landen zoals België, Frankrijk en Duitsland gaan leraren er in koopkracht juist op vooruit. De salarissen stegen daar harder dan de prijzen van de producten. 

Het koopkrachtverlies van leraren in het basis- en voorgezet onderwijs is sinds 2009 ongeveer 8% geweest. Dat kwam vooral omdat de prijzen wel omhoog gingen, maar de salarissen van leraren niet. Dit schooljaar zijn de salarissen voor leraren in Nederland voor het eerst sinds jaren wel gestegen, met 1,2%, zo blijkt uit onderzoek van RTL. Of de koopkracht er daardoor weer op vooruit gaat moet nog blijken. 

De bezuinigingen in het onderwijs spelen dus niet alleen parten bij studenten. Ook de leraren lijden eronder. Alsof er nog niet genoeg wordt bezuinigd, krijgen studenten nog meer bezuinigingen te voorduren. Namelijk die van de OV-chipkaart. 

‘Studenten uit spits geweerd’, zo luidde de kop van de Telegraaf op maandag 15 december 2014. “Om de ov-studentenkaart overeind te houden, moeten studenten uit de spits worden gehaald. Het kabinet wil bezuinigen op de ov-kaart, maar breidt het aantal studenten dat ervoor in aanmerking komt fors uit”, schreef de Telegraaf. “Omdat spitskilometers de duurste zijn, is daarop het snelst te besparen”, meent minister Bussemaker van Onderwijs in het artikel. 

Overheid

Het kabinet wil besparen op de kaart, maar door het toenemende aantal studenten zit dat er nog niet in. Bij ongewijzigd beleid lopen de kosten van de kaart in 2018 op naar maar liefst 890 miljoen euro. Het kabinet wil echter in 2025 maximaal 750 miljoen uitgeven aan de studentenkaart, meldde De Telegraaf in december. Minister Jet Bussemaker, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, is van mening dat door een aanpassing van de lestijden op scholen de studenten minder vaak in de spits terechtkomen. 

Het kabinet heeft een werkgroep uit het ministerie van Onderwijs, het ministerie van Infrastructuur en de vervoerbedrijven samengesteld. Zij moeten in 2015 met maatregelen komen om het plan van de minister voor elkaar te krijgen.

Door studenten uit de spits te weren, denkt het kabinet 140 miljoen euro te kunnen besparen. 

Bussemaker zegt tegenover OVMagazine dat er volgens haar alleen maar voordelen aan het plan zitten. ''Wanneer er minder studenten in de spits reizen, is er meer ruimte voor andere reizigers. Die laten dan mogelijk de auto staan waardoor de bereikbaarheid verbetert.'' 

Scholen

Waar het kabinet de plannen wel ziet zitten, vinden de scholen de plannen onbegrijpelijk. Het gaat het onderwijs juist meer geld kosten. Dit geld is er niet omdat er juist op onderwijs wordt bezuinigd. Saxion-voorzitter Wim Boomkamp, tevens landelijk bestuurder bij de HBO-raad, vindt de plannen ook tegenstrijdig. 

“Het hoger en universitair onderwijs heeft er de afgelopen jaren juist alles aan gedaan om zo efficiënt mogelijk met personeel en gebouwen om te gaan”, aldus Boomkamp in gesprek met Tubantia. “Dat hebben we vooral kunnen bereiken door eerder te beginnen en langer door te gaan, waardoor we onze onderwijsruimten beter benutten.” 

"Student weren uit spits, heeft geen zin"

“We zitten in een tijd dat er meer contacturen moeten komen”, zegt Ron Bormans, collegevoorzitter van de Hogeschool Rotterdam en tevens bestuurslid van de Vereniging Hogescholen, tegenover TU Delta. “Dan is het toch een beetje tegenstrijdig dat je dan op datzelfde moment zegt van: de school moet dicht in de ochtend, tot een uur of half elf.” 

Voorzitter van VIDIUS studentenunie, Isabella Beelen, ziet het ook niet zitten: ”Studenten weren uit de spits, zet dat eigenlijk wel zoden aan de dijk? Zal het bijdragen aan het studieklimaat waar we in Utrecht zo trots op zijn? Op beide vragen is het antwoord eenvoudig: nee. Opnieuw zijn studenten hoofdrolspeler in een bezuinigingsplan waar zowel vervoersbedrijven als universiteiten en hogescholen weinig heil in zien.” 

De leerlingen van het middelbaar beroepsonderwijs krijgen binnenkort ook een OV-chipkaart. Toch zijn deze scholen er nog niet echt mee bezig. ROC A12 in Ede: “Bij ons speelt dit totaal niet. Onze prioriteiten liggen op dit moment ergens anders.” Vanaf september 2015 zullen leerlingen van het middelbaar beroepsonderwijs ook de mogelijkheid krijgen om te reizen met een OV-chipkaart. 

"Nu moet ik zeker op de fiets naar school"

Studenten

De studenten uit de Gelderse Vallei zijn zeker niet te spreken over de nieuwe wet die misschien wordt doorgevoerd. Van verschillende kanten waren negatieve reacties. Zo zei Rianne, een student uit Wageningen, dat ze het belachelijk vond en dat ze niet langer op school wilde wachten tot ze met de trein mocht. “Ik heb ook nog mijn dingen na school. Hier houdt het kabinet geen rekening mee zo te horen.” 

Tom was het er ook niet mee eens. “Nu moet ik zeker vanaf Nijmegen op de fiets naar school? De spitsuren van de trein zijn van 16:00 t/m 18:30. Als ik rond half vier klaar ben met school, red ik vier uur net niet. Dan moet ik zeker drie uren wachten tot ik mag reizen. Dat is toch niet te geloven.” 

"50 OV-kaarten meer of minder maakt niet uit"

Eén van de conducteurs snapt wel wat de overheid ermee wil bereiken, maar staat er zelf niet achter. “Wij hebben het in de spits altijd erg druk, maar om de studenten te benadelen door ze niet meer in de spits te laten reizen, vind ik te ver gaan. Ik controleer toch de kaartjes. Of ik nu 50 OV-kaarten meer of minder moet controleren, maakt dan ook niet meer uit.” 

De studenten uit de Gelderse Vallei krijgen dus te maken met verschillende soorten bezuinigingen. En vooral in het onderwijs is dit het geval. Internationaal gezien bezuinigen ze niet op onderwijs, maar gaat het er vaak wel anders aan toe. Ook komen er steeds meer internationale scholen in Nederland. 

Internationalisering begint een steeds grotere rol te spelen binnen Nederland. Steeds vaker zijn er uitwisselingsstudenten of buitenlandse studenten te vinden op hogescholen of universiteiten in Nederland. Nederland kan hier financieel van gaan profiteren. Kamerlid Pieter Duisenburg kwam een week voor de kerst met een plan. Een buitenlandse student die in Nederland studeert, moet verplicht Nederlands leren. 

Duisenburg meldt tegenover de Telegraaf dat buitenlandse studenten die Nederlands leren, eerder geneigd zijn om in Nederland te blijven. Buitenlandse studenten moeten juist worden gestimuleerd om in Nederland te blijven, vindt het VVD-kamerlid.

Buitenlandse studenten die in Nederland studeren, moeten gestimuleerd worden om in Nederland te blijven. Vooral zij die het op technisch vlak in de vingers hebben, moeten in ons land worden gehouden, vindt het VVD-Kamerlid. ''In eigen land hebben we een tekort aan technisch talent. Dus wanneer buitenlands talent zich aanbiedt, moeten we daar zeker gebruik van maken.'' 

Financieel

Op financieel gebied is het ook erg aantrekkelijk voor Nederland. Iets meer dan een kwart van de 60.000 buitenlandse studenten die op dit moment in Nederland studeert, blijft na hun studie in Nederland. De VVD vindt dat te weinig. Buiten het feit dat er mensen nodig zijn in de techniek, levert het de overheid ook veel meer geld op als de buitenlandse studenten blijven. ''Wanneer alle buitenlandse studenten in Nederland zouden blijven na hun studie, zou de overheid daar 720 miljoen euro mee verdienen'', laat Duisenburg weten tegenover De Telegraaf. In de komende periode wordt het voorstel van de VVD verder besproken. 

Internationale scholen

Niet alleen op deze manier kan Nederland geld verdienen aan buitenlanders. Ook het aantal leerlingen op internationale scholen stijgt. In Nederland bevinden zich op dit moment 10 internationale scholen. Verspreidt door heel het land. Al deze scholen bieden een dagprogramma voor internationale studenten. De International School in Eerde is de oudste en tevens enige school die naast een dagprogramma ook boarding aanbiedt. Dit houdt in dat de kinderen slapen op hetzelfde terrein waar ook de school staat. 

Deze internationale school heeft niet te maken met de bezuinigingen op het onderwijs. “Deze internationale school is een privé school. Wij hebben niet te maken met de bezuinigingen op het onderwijs. De crisis echter wel. Ook al hebben we hier vrij weinig van gemerkt. Afgelopen halfjaar hebben we 40 nieuwe leerlingen mogen ontvangen. Ook met de crisis valt het dus wel een beetje mee”, vertelt Han van der Zwan, Marketing Director op de Internationale School Eerde. 

"Op dit moment zijn er 23 verschillende nationaliteiten"

“Op dit moment bevat de school 120 tot 130 leerlingen uit 23 verschillende nationaliteiten. Er is tegenwoordig meer vraag naar internationaal onderwijs. Steeds vaker worden scholen tweetalig en krijgt het Engels meer prioriteit. Bij ons is alles op hoog niveau Engels. De docenten komen ook uit Engelstalige landen”, aldus van der Zwan.  

Na een korte stilte vervolgt de Marketing Director zijn verhaal. “Ons unique selling point is toch wel het gebruik van kleine klassen. De klassen bestaan uit vijf tot tien leerlingen. De begeleiding per leerling is hierdoor heel goed. Kennis en wetenschap willen wij de kinderen bijbrengen. Dat ze leren uitzoeken wat de waarheid is. Kritisch denken is daarom ook erg belangrijk. Mede hierdoor worden ze graag gezien op het academisch onderwijs.” Internationaal onderwijs speelt dus een steeds grotere rol in Nederland. 

Amerika

Nederland heeft een goed onderwijssysteem waar veel internationale studenten op af komen. Amerikanen vinden het onderwijssysteem in Nederland weer een beetje raar. Het Nederlandse schoolsysteem is veel meer gespecialiseerd dan het systeem van de Amerikanen. Caitie Berson komt uit Amerika en heeft een tijdje meegelopen op een middelbare school en een universiteit in Nederland. 

“Onze schoolsystemen zijn ontzettend anders. Jullie hebben veel meer toetsing om te bepalen op welk niveau de leerlingen zitten. Bij ons leer je als het ware altijd een klein beetje van alles. Je begint met twaalf leerjaren om vervolgens naar high school te gaan en daarop volgt altijd een college. Dat staat in Nederland gelijk aan het vervolg onderwijs als MBO, HBO en WO. Ik heb het idee dat het onderwijs bij jullie veel meer draait om keuzes.” 

Het viel Caitie vooral op dat er in Nederland in het middelbaar onderwijs al onderscheid wordt gemaakt in niveaus. Het Amerikaanse scholensysteem staat erom bekend dat vooral bij het middelbaar onderwijs weinig differentiatie is. In Nederland wordt iedereen ingedeeld op niveau en kiezen leerlingen hun eigen vakkenpakket. In Amerika is dit niet het geval. Men wordt daar ingedeeld op leeftijd en vervolgens draait iedereen zijn eigen vakken, vaak op verschillende niveau’s. 

Onderwijs is iets wat over de hele wereld belangrijk wordt gevonden. Er zijn grote verschillen in onderwijs tussen landen in Europa, maar ook in Amerika is het onderwijs weer anders. Bezuinigingen, digitalisering en internationalisering zijn dingen die je in het onderwijs terugziet. Toch moet je, je niet laten weerhouden om naar school te gaan en een vak te leren. Zoals Rudi Vranckx, Vlaamse journalist, zei: “Zorg ervoor dat je passie hebt in je werk en waar je mee bezig bent. Als je je ergens vol voor inzet, kan je heel veel bereiken!”

Door: Sven Rietkerk, Karina van der Wal, Lennart Klem, Michel Keulstra & Heather Poppeliers