sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Stalbranden kosten duizenden dierenlevens

Branden in boerenbedrijven nooit volledig te voorkomen

Ede – Het komt nog regelmatig voor dat een veestal in vlammen op gaat. Daarbij zijn duizenden kippen, koeien of varkens het slachtoffer. Er is te weinig tijd om zoveel dieren naar een veilige plek te verplaatsen bij een brand, en verder zijn de dieren niet gewend om buiten te staan. In een enkel geval zijn er helemaal geen vluchtmogelijkheden waardoor er geen overlevingskans voor de dieren is. Zo ging het vorige week nog flink mis in Nijmegen. 

Toch doen de boeren erg hun best om de stallen brandveilig te houden. De nadruk ligt vooral op brandwerende en -vertragende materialen. Bovendien zijn goed functionerende elektrische voorzieningen en het onderhoud ervan essentieel om een flinke stalbrand te voorkomen. Ondanks de keuringen en de inspanningen van de boeren, vindt actiegroep Wakker Dier dat het nog veiliger kan.

 

Snel en groot

Boer Ben Minnen is boer in de buurt van Lunteren. Hij is nooit gedupeerd door een brand, maar “als er eens een brand is, fikt de hele stal uit”, vertelt hij, “en dan is alles verloren”. Volgens hem betekent een brand dan soms het einde voor een boerenbedrijf: “dertig procent van die bedrijven gaat failliet na een brand. De opruim- en schoonmaakkosten na de brand zijn dan te hoog voor een boer”.

Wim Verboom is teammanager bij Veiligheidsregio Gelderland-Midden, en is hier ook van overtuigd. “De duur van de brand hangt af van de stal en soms ook de weersomstandigheden”, weet hij te vertellen, “bij de hevigste branden ligt het grootste deel van de stal al binnen een kwartier in de as.” Volgens Verboom kan de brandweer weinig meer doen als er een stalbrand woedt. “We zijn eigenlijk al te laat als we arriveren, zelfs met een ploeg van twintig brandweerlui.”

Zelfs met een ploeg van 25 man kan de brandweer weinig doen. Bron: Wikimedia

Zelfs met een ploeg van 25 brandweerlui kan de brandweer weinig meer doen

Oorzaken

Boer Minnen heeft goed in de gaten waardoor de meeste branden ontstaan. “De meeste branden tot nu toe zijn ontstaan door een defect in de stroomvoorzieningen in de stal of naast de stal,” weet hij, “plaatsen als aansluitingen, stopcontacten en kabels moeten naar behoren functioneren.”

Zijn stal heeft onlangs nog de tweejaarlijkse keuring gehad van deze elektrische voorzieningen in de stal. “De controleur vond dat alles op orde is. Alleen een paar kleine dingen moet ik vervangen”, aldus Minnen.

Verboom noemt ook een andere oorzaak. “Inderdaad zijn de oorzaken vaak te vinden in de elektrische installaties in of bij de stal”, verklaart hij, “maar ook werkzaamheden daaraan vormen een risico.”

 

Voorkomen is beter dan genezen

“Brandveiligheid is super belangrijk voor mij”, vertelt Minnen. “Gelukkig heb ik geen collega’s die getroffen zijn door een brand, maar veiligheid blijft erg belangrijk.” Zo zijn de installaties op zijn erf voorzien van de benodigde keurmerken en staat zijn kachel voor de verwarming ver van de stal.

“Boeren hebben de verantwoordelijkheid over de stal en de dieren”, aldus Minnen, “men kan het risico niet afkopen. Anders was het wel simpel”. De boer heeft namelijk al behoorlijk wat maatregelen genomen om brand in zijn stal te voorkomen. “Ik heb gedaan wat er redelijkerwijs van mij verwacht wordt,” verklaart Minnen, “maar er kunnen altijd fouten gemaakt worden”.

"Er kunnen altijd fouten gemaakt worden"

Voordat er begonnen wordt aan de bouw van een nieuwe stal, moet de overheid de stal eerst toetsen aan het bouwbesluit. “Dat besluit bestaat uit randvoorwaarden waaraan de stal moet voldoen, met oog op de bouw zelf en het gebruik. Veiligheid is daarbij een groot punt,” aldus Verboom, “De stal moet bijvoorbeeld voldoen aan de isolatienormen en regels omtrent de elektrische voorzieningen.” 

De stal van boer Minnen staat er echter al een tijdje. “Met 15 jaar is mijn stal redelijk jong”, vindt hij, “de stal voldoet aan de normen uit die tijd.” 

Anne Hilhorst, beleidsmedewerker bij Wakker Dier, vertelt dat er een paar jaar geleden een plan gekomen is om de stallen veiliger te maken.

 

 Bij een stalbrand gaat alles verloren

De schade van een stalbrand kan erg groot zijn

Wijzigingen in actieplan 2014

In april 2014 zijn de maatregelen verscherpt, die de stallen brandveiliger moeten maken. “Sinds dit actieplan uit 2012 twee jaar later gewijzigd is, zijn er geen moderne stallen meer uitgebrand”, zegt Verboom voorzichtig, “maar het is nog te kort tijd om dit vast te stellen.” De teammanager van de Veiligheidsregio ziet liever dat de agrarische sector een paar jaar wacht, voordat er harde conclusies getrokken kunnen worden: “Deze verandering in de regelgeving is nog geen drie jaar oud.”  

"We moeten wachten voordat we effect kunnen zien"

Wakker Dier is blij met dit plan, maar plaatst ook kanttekeningen. “Het positieve punt is dat brandveiligheid in veestallen op de politieke agenda is gekomen,” aldus Hilhorst. Ze heeft echter ook nog een beetje kritiek: “het plan heeft maar kort gewerkt omdat het aantal getroffen dieren door de jaren weer toegenomen is.”

Verboom ziet het dus anders: “Het Actieplan loopt van 2012 en eindigde vorig jaar. De echte wijzigingen in de bouwregelgeving voor verbetering van de brandveiligheid in stallen zijn april 2014 ingegaan. Het is dus nu nog niet reëel in te schatten dat het aantal dierlijke slachtoffers drastisch daalt. Dan zouden er andere rigoureuze maatregelen genomen moeten worden.”

 

Nog te losjes

Ook vindt Wakker Dier dat er nog te veel dieren het slachtoffer worden van stalbranden. Volgens een persbericht op de website zijn er vorig jaar ongeveer 210.000 dieren omgekomen bij stalbranden. Anne Hilhorst, campagne-beleidsmedewerker bij Wakker Dier, vindt dat het actieplan uit 2014 te zwak is.

Bij het verschijnen van het onderzoeksrapport is er ook een brief gestuurd naar staatssecretaris Van Rijn. “Die heeft hij eind december ontvangen en we wachten nog op een reactie van hem,” aldus Hilhorst.

"Het actieplan is nog niet sterk genoeg"

Minnen vindt dat de brandpreventie flink verbeterd is sinds enkele decennia geleden. “Twintig tot dertig jaar terug stonden er nog relatief kleine stallen, maar die waren zeer gevoelig voor branden. Door schaalvergroting is er echter meer aandacht besteed aan veiligheid in de stal,” aldus de boer. “Gelukkig is het grootste deel van die oude rotschuren verdwenen”.

 

Kostbare investeringen

Wakker Dier ziet het liefst dat er meer maatregelen genomen worden om dierenstallen brandveiliger te maken. “Concrete voorstellen van ons zijn onder andere een nooduitgang voor dieren of op z’n minst een fatsoenlijk brandmeldsysteem,” aldus Hilhorst, “er is al de nodige vooruitgang geboekt sinds we de campagne in 2008 startten, maar we zijn nog lang niet klaar.”

Maar voor de boer uit Lunteren klinken andere maatregelen nog als toekomstmuziek. “Neem een sprinklerinstallatie als voorbeeld, dat zou een stal enorm helpen,” aldus Minnen, “maar het kost behoorlijk veel.” Hij geeft toe dat hij het geld ervoor niet voor heeft. “Bovendien is mijn stal al veilig genoeg.”

 

De vraag aan u: hoeveel waarde hecht u aan de brandveiligheid in veestallen? Reageer gerust!

Discussieer mee Hoeveel waarde hecht u aan de brandveiligheid in veestallen?