sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Een schijtverhaal: mest en fosfaat

Koeienstront, fosforzuurresten en Brusselse regelgeving

EDE - Over iets minder dan een maand is het zover: 1 januari 2017 is de beoogde ingangsdatum van fosfaatrechten. Boeren mogen vanaf die datum alleen melkvee houden als zij over voldoende fosfaatrechten beschikken. Ik hoor het u al denken: 'wat een kolder'. De Eerste en Tweede Kamer houden zich bezig met mest. Hebben ze geen belangrijkere taken uit te voeren? Toch zit er wel degelijk stront aan de knikker. 

 

Wat is fosfaat en waarom is er regelgeving voor nodig?  

Rvo.nl: "Gewassen hebben meststoffen nodig voor een goede groei. Veelgebruikte meststoffen zijn fosfaat en stikstof, die onder andere in kunstmest en dierlijke mest zitten. Onbenutte meststoffen komen in de bodem en in het water terecht. Dit kan het milieu belasten. Om die belasting zo veel mogelijk te beperken is er een mestbeleid, waarin gebruiksnormen zijn vastgesteld voor deze stoffen."

Het Milieuloket: "Mest is een onmisbare voedingsstof voor de grond. Zo bevat mest stoffen als stikstof (N) en fosfor (P), die onontbeerlijk zijn voor een vruchtbare bodem. De akkerbouw in Nederland gebruikt dan ook mest om allerlei gewassen te telen.

 

"Als er te veel mest in de bodem komt, sijpelen schadelijke stoffen door naar het grondwater."

De uitstoot van mest veroorzaakt in sommige gedeelten van Nederland echter milieuschade. Allereerst zorgt mest natuurlijk voor stank. Maar de grootste problemen worden veroorzaakt door de 'overproductie' van mest: er worden zó veel dieren op een klein stukje grond gehouden, dat de bodem de hoeveelheid mest niet goed kan verwerken. Als er te veel mest in de bodem komt, sijpelen schadelijke stoffen door naar het grondwater. Ook komt mest in het oppervlaktewater (rivieren, sloten e.d.) terecht. Dit is slecht voor de natuur en de gezondheid." 

 

Waarom zijn fosfor en stikstof schadelijk voor mens en natuur?

Oscar Schoumans, Jaap Willems en Geert van Duinhoven -de samenstellers  van het boekje 30 vragen en antwoorden over fosfaat in relatie tot landbouw en milieu- leggen uit:

"Door uitspoeling van fosfor wordt het oppervlaktewater voedselrijker (eutrofer) en dat heeft effect op planten en dieren in het water. Eutrofiëring van sloten leidt tot kroosbedekking die verminderde lichtinval veroorzaakt, en daarmee leidt tot het verdwijnen van waterplanten en tot vissterfte door zuurstofloze omstandigheden. In kanalen en meren is vooral de sterke groei van fytoplankton (algenbloei) een nadelig effect van eutrofiëring."

Niet al het uitgespoelde fosfor is schadelijk. In Nederland is twee derde van de grond in gebruik als landbouwgrond en dit is vaak dooraderd met water van rivieren en/of sloten. Of uitgespoelde fosfor schade doet, hangt af van de soort oppervlaktewater en de nabijheid er van. Als het fosfor is uitgespoeld naar bijvoorbeeld een meertje, ontstaat gedurende de zomer gemakkelijk algenbloei. Dan ziet het meertje groen van de algen, wat ook wel 'groene soep' wordt genoemd.

 

Groene Soep 

De ‘groene soep’ doodt andere planten en dieren en maakt gebieden minder aantrekkelijk voor waterrecreatie. Het meertje ziet er bijvoorbeeld al niet meer aantrekkelijk uit om even een frisse duik in te nemen. ‘Groene soep’ kan al ontstaan als in het water dat een hectare bouwland via het neerslagoverschot verlaat, minder dan één kilogram fosfaat mee uitspoelt, zo staat er in het gezamenlijke Masterplan Mineralenmanagement van LTO, NAV en PA. 

Makkelijk gezegd: er zit (onder andere) fosfor in mest, het mest (incl. fosfor) zakt de bodem in en komt bijvoorbeeld in een sloot terecht, hierdoor wordt het water in de sloot voedselrijker (eutrofiëring), waardoor er kroos ontstaat, het kroos zorgt ervoor dat er minder lichtinval in de sloot is en het gevolg daarvan is dat waterplanten verdwijnen en er vissen sterven. 

 Dus even het schijtverhaal in het kort: 

 

"Waterplanten verdwijnen en er zal vissterfte optreden."

 

Bloei van blauwalgen (eigenlijk geen plant maar een bacterie) wordt over het algemeen als de meest negatieve situatie gezien, omdat blauwalgen giftige stoffen kunnen afscheiden die tot stank en sterfte bij watervogels en vissen kunnen leiden. Ook kunnen blauwalgen gezondheidsklachten bij zwemmers veroorzaken.Verder kan bij een overmaat aan fosfaat in het water van rivieren/sloten ook stikstof voor algen limiterend zijn. Beide voedingsstoffen spelen dus een rol.

 

Er zit dus stikstof en fosfaat in mest, wat goed is voor de planten. Teveel stikstof en fosfaat is alleen weer slecht voor het milieu.

 

 Een filmpje met uitleg over de gevolgen van de fosfaatregelgeving voor de boeren, gemaakt door Rinus van Wezel.

 

En wat hebben boeren te maken met fosfaat?

Toch is dit fosfaatprobleem niet alleen lastig voor de planten en dieren, maar ook voor de boeren. Zij mogen met de nieuwe regelgeving alleen koeien houden als ze ook over voldoende fosfaatrechten beschikken. Het idee achter de regel is dan ook om het aantal melkvee te verminderen om zo de milieuvervuiling tegen te gaan. 

Boerenbusiness: "De Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) zegt inhoudelijk nog niets over de maatregelen, maar laat wel weten dat de maatregel die de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) neemt de sector hard treft, maar noodzakelijk is om de derogatie te behouden. 'Het gaat daarbij om een aantal maatregelen die de goedkeuring van staatssecretaris Martijn van Dam kregen.'

'Het is zuur maar noodzakelijk dat NMV nu haar verantwoordelijkheid neemt in het belang van de totale sector: zowel extensief als intensief, biologisch als niet-biologisch, groeier als niet-groeier. Het verlies van derogatie heeft gevolgen voor iedereen, ook buiten de melkveehouderij.'"

Vele boeren zijn dus niet zo blij met de beoogde regelgeving, maar volgens de NZO is hij wel noodzakelijk. 

Wat vindt u van de fosfaatregelgeving? 

Deel uw mening hieronder en volg ons op Facebook, Twitter en Instagram

 

 

 

Bronnen: 

- Rijksoverheid

- Rvo

- Alterra WUR 

- WUR

- Boerenbusiness.nl

 

 

 

 

Discussieer mee Wat vindt u van de fosfaatregelgeving?