sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

Een vernieuwd kamp Amersfoort: het tastbaar maken van een gruwelijke geschiedenis

Na het zonnige centrum van Amersfoort gepasseerd te zijn, raak ik steeds verder verwijderd van optimisme en lachende mensen. De sfeer wordt met de minuut grimmiger wanneer ik het bosgebied van Amersfoort binnen rijd. Omringt door de geur van naaldbomen loop ik naar de wachttoren en het prikkeldraad die symbool staan voor een zwarte bladzijde uit de geschiedenisboeken. Vandaag ben ik in kamp Amersfoort.

 

Ik word ontvangen in het bezoekerscentrum door Jan Pieter Venema, de terreinmeester van het kamp. Na enige uitleg over zijn functie introduceert hij me aan Joke Kiela, de gastvrouw die hier al 12 jaar werkzaam is. Samen beginnen we aan een weg door de emotioneel beladen plek die het komende jaar in het teken staat van vernieuwingsplannen. Er komt een compleet nieuw ondergronds museum. De bouw van het museum zou zo’n 5,5 miljoen euro moeten gaan kosten volgens het Algemeen Dagblad.

‘’Deze geschiedenis mag nooit vergeten worden’’

Eenmaal aangekomen op de binnenplaats van het kamp vertelt Joke mij het motief achter de bouw van het museum en waarom deze vernieuwing zo belangrijk is. ‘’De groep holocaustoverlevenden wordt steeds kleiner. Er blijven steeds minder mensen over die het verhaal kunnen vertellen. Wij vinden het heel belangrijk dat we dit nationale monument in stand houden. Deze geschiedenis mag nooit vergeten worden en zo blijven de nieuwere generaties bewust van wat mensen elkaar aan kunnen doen.’’

Onder grijze wolken lopen we verder het kamp in. De omgeving bestaat uit hekken met prikkeldraad en restanten van cellen. De rillingen lopen over mijn rug wanneer Joke begint te vertellen over de vreselijke omstandigheden waar de gevangenen in leefden. Joke haalt hier echter gelijk een boodschap uit. ‘’Het is zo ontzettend belangrijk dat mensen het kamp blijven bezoeken. Hierdoor krijg je toch enig idee van wat mensen elkaar aan kunnen doen. Als je er bent, dan wordt het iets tastbaars. Het museum wat er komt, brengt het nog dichterbij.’’

Herinneren, reflecteren en bezinnen

We bevinden ons weer in het bezoekerscentrum waar het boek ‘Kamp Amersfoort: plek die je raakt’ klaar ligt voor bezoekers. Hierin lees ik dat bezoekers in het toekomstige museum individueel een tocht zullen maken van herinneringen, reflectie en bezinning. ‘’Er komt een expositieruimte waar je verhalen van gevangenen kan lezen en horen, met bijbehorende foto’s en filmfragmenten’’, vertelt Joke over de ruimte die in het teken staat van herinneringen.

Wanneer bezoekers het herinneringsproces hebben doorlopen volgt de reflectie. Hierin worden bezoekers geconfronteerd met onbewuste vooroordelen en situaties als groepsdruk. Aan het eind van de reflectie worden de bezoekers herenigt met de personen waarmee ze gekomen zijn. Op dit punt wordt er teruggeblikt op wat er allemaal gebeurt is.

De laatste stap bestaat uit bezinning. Joke legt uit wat er hier zal gaan gebeuren. ‘’Na de bewustwording van keuzes die je maakt en waarom je iets doet geeft het mensen vaak het besef dat je in bepaalde omstandigheden hele andere keuzes kan maken.’’

 

Joke vertelt dat deze bezinningsruimte heel confronterend wordt ingericht. ‘’Als je in deze ruimte naar boven kijkt dan zie je de voetstappen van de gevangenen die urenlang op appel moesten staan. Dit laat deze vreselijke geschiedenis heel erg dichtbij komen.''

‘’Dit nooit meer’’

Het concentratiekamp Amersfoort is een plek waar de menselijke gruwelijkheden van afdruipen. De kille plek die gepaard gaat met een inktzwart verleden leert ons een les. Een les die we volgens Joke moeten blijven uitdragen. ‘’Dit concentratiekamp is een plek die een hele duidelijke boodschap met zich mee brengt: dit nooit meer. Door het museum blijft het verhaal van kamp Amersfoort voortleven en komt het heel dichtbij. Ondanks dat dit soort vreselijke dingen nog  steeds gebeuren in de wereld, moeten we die duidelijke boodschap blijven uitdragen.’’

Overweldigd van alles wat ik heb gezien loop ik het kamp uit. Ik neem dezelfde route als op de heenweg, tussen dezelfde naaldbomen en langs hetzelfde prikkeldraad. Alleen nu met een hoop denkstof en een hele belangrijke boodschap. Kamp Amersfoort heeft mij laten zien hoe dankbaar ik mag zijn met vrede en vrijheid.