sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

De rode lijn van het Franse Gat

VEENENDAAL - De Patrimoniumlaan; de straat die het begin van 't Franse Gat heeft meegemaakt. Zelf heeft de bekende winkelstraat ook een metamorfose moeten ondergaan door de jaren heen. Wie kijkt naar de foto’s van de industriële hoogtijdagen van de jaren veertig en vijftig, herkent het haast niet meer terug. Van een losse winkelstraat naar een onderdeel van de meest Veense buurt van Veenendaal.

 

Het is Hemelvaartsdag. Ik kom aan bij station Veenendaal Centrum en steek de grens over. Een grens gesmeed van hout en metaal die het centrum en ‘Zuid’ van elkaar scheiden. Zodra je het over Zuid hebt, weet de gemiddelde Veen waar je het over hebt. Wat over de spoorlijn zit, valt onder Zuid en hoort de Patrimoniumlaan ook bij.

Vuilstort

De Patrimoniumlaan is geadopteerd door 't Franse gat, maar er was een tijd dat de straat een zelfstandige entiteit was. Het was een winkelcentrum voor de Veense bevolking. Niet meer te vergelijken met nu, maar goed; voor die tijd had het alle voorzieningen. Een sigarenboer, een fietsenmaker, een slager en meer. Het was een nette straat met een nette reputatie, afgezien van de vuilnisbelt die ernaast zat. Daar waren de buurtbewoners en de pachter van de grond niet blij mee. In De Vallei, de regionale krant, stond in de editie van 21 november 1945 dat de buurtbewoners het zat waren om elke zomer in de stank te zitten. Waar de pachter problemen mee had, was het feit dat door de onvoorzichtige vuilstort de bodem beschadigd en verontreinigd raakte. De noodroep werd gehoord door de gemeente en de vuilnisbelt werd opgeheven.

Markt

Als ik eenmaal de spoorlijn ben overgestoken, merk ik dat er een kleine menigte de richting van de Patrimoniumlaan loopt. Ik wist dat er een markt ging plaatsvinden op Hemelvaartsdag, maar wist niet dat er zoveel mensen zouden komen. De straat is gedrapeerd met kraampjes. Alles wat je normaal ziet op een markt is er, zoals kledingkraampjes, speelgoed, een nieuw wasmiddel dat ‘supergoed’ werkt, etc. De winkeliers in de straat hebben ook uitgepakt. Voor hun winkel hebben zij een kraampje staan met hun waren. Het varieert van kaas tot koekjesmix. Live muziek werd ingezet om potentiele kopers naar de straat te lokken. Geen smartlap, maar de tonen van een dixiebandje vult de straat met een gemoedelijke sfeer. 

Begroting

De Vallei brengt op 20 december 1951 een bericht van het College van B&W. De jaarbegroting wordt daarin bekend gemaakt. Maar liefst 1.068.000 gulden (€484.637,-) wordt opzijgelegd voor de bouw van 't Franse Gat, dat tussen de Patrimoniumlaan en de spoorlijn Amersfoort-Kersteren (nu Utrecht-Rhenen) kwam te staan. De Patrimoniumlaan mag ook een graantje meepikken. Samen met de Gortstraat en de Parallelweg krijgt het een betonlaag op het wegdek, ter waarde van 83.000 gulden (€37.663,-).

 Industrie

De komst van 't Franse Gat en de keuze van de locatie heeft een reden. Een van de Svenska Kullagerfabriken (S.K.F.) zat gevestigd in Veenendaal. Deze van origine Zweedse fabriek maakte kogellagers en had werknemers uit alle lagen van de samenleving en alle windstreken van het land. Dat is waar 't Franse Gat voor diende. Om arbeiders die van ver kwamen en hun gezinnen op te vangen. Veel van deze arbeiders kwamen uit Amsterdam en werden door hun werkgever overgeplaatst.

Mix

Met een kruimelende arepa (een Zuid-Amerikaans maïsbroodje gevuld met kip) in mijn hand, kijk ik naar de voorbijgangers op de markt. Het is moeilijk om te zeggen wie er uit 't Franse Gat komt en wie niet. Maar misschien is dat ook wel het mooie eraan. Iedereen kan hier uit 't Franse Gat komen, omdat de buurt zich laat kenmerken door de diversiteit. De diversiteit die zich in 1952 begon te ontwikkelen en die ook terug is te zien in de huizen. Van de chique, vrijstaande huizen uit de jaren twintig tot de kleine, robuuste arbeiderswoningen die begin jaren vijftig aan de horizon verschenen.

 

Speciale dank aan Historische Vereniging Oud Veenendaal voor het verlenen van informatie.

Nog nieuwsgieriger geworden naar 'Franse Gat? Klik dan hier voor het volledige dossier!

Klik op de verschillende punten van de kaart en bekijk alle andere artikelen!

 

Discussieer mee Wat weet u nog van de geschiedenis van 't Franse Gat?