sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

"We willen ergens bij horen"

LotteJensenuit Elst (Gld.) is neerlandica en filosofe en doet onderzoek naar het ontstaan van de Nederlandse identiteit. Zij zoekt naar de wortels van het sterke nationalistische gevoel in de negentiende eeuw en trekt dit in lange lijnen door. Lotte Jensen vertelt onder andere over het vasthouden aan een koningshuis, de opkomende Europese identiteit en over het Gelderse regionalisme.

Lotte Jensen uit Elst (Gld.) is neerlandica en filosofe en doet onderzoek naar het ontstaan van de Nederlandse identiteit. Zij zoekt naar de wortels van het sterke nationalistische gevoel in de negentiende eeuw en trekt dit in lange lijnen door. Lotte Jensen vertelt onder andere over het vasthouden aan een koningshuis, de opkomende Europese identiteit en over het Gelderse regionalisme.


"Dat regionalisme opkomt in reactie op nationalisme is wel te begrijpen, omdat mensen ook daarin op zoek gaan naar iets eigens." 

“Nationalisme blijft een actueel onderwerp,” zo vertelt Lotte. “Je zou denken dat we in de 21e eeuw in een multiculturele samenleving en in een globaliserend tijdperk leven, maar dit overbrugt niet perse nationale verschillen. De discussie over nationale identiteitsvorming blijft terugkeren. Mensen hebben toch behoefte aan een soort kader waarin ze identiteit vormen. Bijvoorbeeld de plek waar je opgroeit. Een belangrijke factor om je mee te identificeren is taal en we houden ons vast aan instellingen, kranten en televisie. Deze instituten en media zijn meestal nationaal georganiseerd. Dit soort voorzieningen hebben een bindende functie. Waarom willen we dat? We willen ergens bij horen. Nog steeds actueel dus, al is het ingewikkelder dan vroeger. We zijn nu individualistischer en verhouden ons veel kritischer tegenover de nationale identiteit.”


Vasthouden aan een koningshuis


Het koningshuis speelt sinds de 19e eeuw een belangrijke rol in de Nederlandse identiteit. Voor die tijd waren er stadhouders. “Vooral in tijden van oorlog en vrede werd houvast bij het Oranjehuis gezocht”, aldus Lotte Jensen. “En wat vandaag de dag opvalt is dat het koningshuis nog steeds erg populair is. Bij de afgelopen kroning waren er maar weinig kritische geluiden en leek de republikeinse traditie ineens uitgestorven. Mensen hangen toch aan een symbolische functie, vooral als er een ramp gebeurt. Het was bij de ramp met de MH17 bijvoorbeeld van belang dat ook de koning en koningin zich lieten zien. Die bindende behoefte is er nog steeds. Toch zou het zomaar kunnen omslaan, want de macht van de media is groot. Als het koningshuis negatief in het nieuws komt, kan de publieke opinie kantelen. Wie weet wordt Nederland ooit opnieuw een Republiek.”


Europeanisme


Volgens Jensen is de nationale binding sterker dan het Europese gemeenschapsbesef. De nationale tradities werken nog altijd sterk door en er zijn dingen die tegen Europa werken: “Veel mensen hebben het gevoel dat Europa een log bureaucratisch instituut is geworden, waar veel geld naar toevloeit. Mensen hebben geen trek in een Europese eenheid en hechten aan diversiteit. Het belang zien ze wel, maar tot op zekere hoogte. Ook zijn de verschillen tussen West- en Oost-Europa ontzettend groot, ook al vormen ze samen Europa. Dat is echt een barrière. Tenzij de Europese veiligheid in het geding is, dan voelen we toch een beetje gemeenschapsbesef.”


Regionalisme: de Gelderse identiteit


Of er in Gelderland – en dus ook in de Gelderse vallei – sprake is van identiteitsvorming? “Ja. Interessant is dat juist in de negentiende eeuw ook het regionalisme heel sterk op kwam. Toen er een eenheidsdeken over Nederland werd uitgespreid, gingen de provincies zich steeds meer van elkaar onderscheiden. Dat zag je ook in Gelderland. Er was zeker sprake van een soort Gelderse trots. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de Geldersche volks-almanak, een almanak waarin Gelderse dichters hun eigen identiteit bezongen en bejubelden. Misschien is dit ook wel de kern: nationalisme kun je alleen begrijpen als je het afzet tegen het niveau eronder én erboven. Dus regionalisme en Europeanisme. Dat regionalisme opkomt in reactie op nationalisme is wel te begrijpen, omdat mensen ook daarin op zoek gaan naar iets eigens.

Regionale trots bestaat nog steeds, ook in Gelderland. Het is een provincie die zich niet alleen in taal (Gelders dialect) en geschiedenis profileert, maar ook in natuur. De Veluwe is een goed voorbeeld van echte Gelderse trots.”

------

 

Meer informatie over Lotte Jensen vind je hier.


Headerphoto Credit: Gastev via Compfight cc