sluiten Cookies

Stel uw persoonlijke cookie-instellingen in. Hou er rekening mee dat bepaalde onderdelen van NieuwsVallei.nl niet of niet optimaal zullen functioneren als u cookies blokkeert.
Lees ons cookie statement voor meer informatie.

Cookies toestaan Cookies niet toestaan

"Koffiedrinken moet geen verplichting zijn"

BARNEVELD - Het is een van de eerste zomerdagen. De zonnestralen verwarmen de lege stoepen. De meeste mensen in Oldenbarneveld zitten binnen. Sommige gaan op de koffie bij de buren, andere zitten alleen thuis. Hebben zij niemand om bij langs te gaan? Waar is de sociale cohesie in de wijk? 

BARNEVELD - Het is een van de eerste zomerdagen. De zonnestralen verwarmen de lege stoepen. De meeste mensen in Oldenbarneveld zitten binnen. Sommige gaan op de koffie bij de buren, andere zitten alleen thuis. Hebben zij niemand om bij langs te gaan? Waar is de sociale cohesie in de wijk? 

Dit verhaal neemt u mee door de wijk Oldenbarneveld. Een wijk apart, een multiculturele wijk, maar niet een wijk waar automatisch iedereen zich met elkaar verbonden voelt. Sociale cohesie is “de betrokkenheid van burgers bij de samenleving in haar verschillende verschijningsvormen”, aldus Gijs Hartog van het Sociaal en Cultureel Planbureau. We zochten naar deze betrokkenheid, bij de gemeente, een welzijnsorganisatie, maar allereerst bij de groep waar het om draait: de buurtbewoners.

Gert Wind (59) zit buiten op het terras van buurthuis Bronveld en dooft net zijn sigaret om rustig aan de houten picknicktafel te komen zitten. Zijn scootmobiel staat naast de fietsen geparkeerd, daar gaat hij later nog met zijn dochter boodschappen mee doen. “Ik heb een zwak hart. Ik kan niet zoveel doen, als ik straks thuiskom is mijn energie alweer op van al het praten.” Toch komt hij wekelijks naar het buurthuis voor een gesprek. “Dit is de enige plek waar ik kom. Behalve op woensdag, dan zijn ze dicht. Eerder mochten we ook tot vier uur blijven zitten. Nu moet iedereen om drie uur al weg zijn.”

Gert bij Buurthuis Bronveld

Iedere week is Gert bij het buurthuis te vinden, deze keer met zijn dochter (op de achtergrond). Foto: Melanie van den Brink

Op zo’n woensdag zonder buurthuis gaat veel van Gerts sociale contact verloren. “Ik ken de buren niet echt. Ik zeg ze weleens gedag. Goedemorgen, goedemiddag. Maar dat is het ook wel. Ik bemoei me eigenlijk heel weinig met de mensen.” De man met de scootmobiel woont in een flat met vooral senioren. “Daar zitten ook zieke mensen tussen, die gaan zelf geen contact meer zoeken. Helpen kan ik ze toch niet, maar ik heb weleens geprobeerd een praatje te maken.” In een kop koffie heeft hij daarbij geen zin, hij heeft er geen behoefte aan om wekelijks bij iemand langs te moeten. “Koffiedrinken moet geen verplichting zijn.”

Sociale soep

In de flat wordt er niet echt naar hem omgekeken. “Maar dat doe je ook zelf. Sommige mensen vinden het heerlijk om alleen te zijn. Het is prima zo, ik heb het zo echt wel naar mijn zin. Als ik op mezelf ben, hoef ik niet aan een ander te denken en zij niet aan mij.” Toch beginnen Gerts ogen te glimmen als hij vertelt over een activiteit waar wel elke maand naar andere mensen wordt omgekeken: de Soep-Inn in Barneveld. “In de Goede Herderkerk maken we gratis soep voor mensen met weinig geld of ouderen die niet alleen willen eten.” Helaas komen er niet zoveel mensen op af als hij zou willen. “Op zo’n avond dat we soep eten, lijkt vijftig tot zestig man veel, maar als je bedenkt dat er meer dan 54.000 mensen in Barneveld wonen, is het niks.”

De reden waarom er niet veel mensen komen, is omdat er weinig verbondenheid is, vindt Vindt. “Buurtbewoners bemoeien zich minder met elkaar, het is niet meer zoals vroeger. En ze zijn gewoon angstig. Dingen die georganiseerd worden, vinden ze te ver weg of ze willen er niet heen, omdat ze niemand kennen.” Hij zou wel meer verbondenheid willen, maar dan zou er volgens hem wat georganiseerd moeten worden. “Maar mensen zijn meer op zichzelf. Als ze niet willen, dan doe je er niks aan."

Volgens Gert is er wel meer verbondenheid bij de allochtonen dan bij de Nederlanders. “Je ziet vooral de Turkse en Marokkaanse kinderen buitenspelen, niet de Nederlandse kinderen. Dat vind ik wel jammer.”

Willeke bij de sport- en spelbus

Willeke is zo af en toe bij de sport- en spelbus te vinden, en dan doet ze graag even een spelletje met de kinderen. Foto: Melanie van den Brink

Spelend kennismaken

“Waar kinderen van alle culturen wel samen spelen, is bij de sport- en spelbus”, zegt Willeke Heijkoop (22) van Welzijn Barneveld. Willeke praat met een Aziatische moeder, terwijl de kinderen om haar heen druk bezig zijn met voetballen en andere spelletjes. Ze speelt zelf ook nog mee met een potje tennis. “Ik zou willen dat mensen uit verschillende culturen elkaar leren kennen.” De sport- en spelbus helpt daarbij.

Sinds november 2014 is Heikoop  medewerker van het project ‘In de Buurt’, dat de sociale samenhang in de gemeente Barneveld wil versterken. Willeke is onder andere verantwoordelijk voor de wijk Oldenbarneveld. Een project in deze wijk bleek hard nodig toen Oldenbarneveld in de resultaten van de Veiligheidsmonitor, gemeten in 2013, als slechtste naar voren kwam op het gebied van sociale cohesie. In 2009 stond de wijk op de laatste plek, vier jaar later bleek hier niets aan te zijn veranderd; 36% van de ondervraagde inwoners gaf zelfs aan dat de mensen in de buurt elkaar nauwelijks kennen.

‘In de Buurt’ gaat op zoek naar manieren om mensen elkaar te laten ontmoeten. “Nu zijn er nog best wel veel vooroordelen, die hoeven er niet te zijn als mensen elkaar begrijpen”, zegt Heikoop. “Mijn droom is dat er door ons project uiteindelijk meer contact ontstaat en dat mensen daardoor meer begrip voor elkaar hebben.”

Moeilijkheden

Het waarmaken van haar droom is momenteel nog een flinke uitdaging. In de wijk heerst namelijk naast de culturen ook door leeftijd diversiteit. Het is lastig als die twee gecombineerd worden. “Zo heb ik een voorbeeld van een oude man die naast een Afrikaanse moeder woont die amper Nederlands spreekt. Dat maakt het moeilijk communiceren.”

 Grafiek leeftijd Oldenbarneveld

In deze grafiek zie je de leeftijdsopbouw in Oldenbarneveld. Bron: CBS

De bevolking van Oldenbarneveld telt veel ouderen, ongeveer 22 procent. Ter vergelijking: in heel Barneveld bedraagt dat percentage 15 procent. Een grafiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek laat zien dat het percentage van het aantal jongeren het laagst ligt. Voor de senioren in de wijk zijn er recent twee ouderenbijeenkomsten georganiseerd in verzorgingshuis Ruimzicht. “Daar kwamen ongeveer tien tot vijftien ouderen op af," vertelt Heikoop. "Ruimzicht heeft nog het imago van een verzorgingstehuis, waardoor je verwacht dat wat georganiseerd wordt,vooral voor de bewoners van het verzorgingstehuis is, maar ze willen juist de senioren daarbuiten ook in de activiteiten betrekken.”

Voor de kinderen is er de sport- en spelbus, maar voor de jongeren ontbreekt er eigenlijk nog een ontmoetingsplek of vergaderpunt. “Vooral de Turkse en Marokkaanse jongeren gaan graag naar Villa 29, dat ligt net buiten de wijk. We weten eigenlijk niet of ze behoefte hebben aan nog een plek binnen de wijk.”

Een manier om daarachter te komen, is door te werken aan relaties. Buurthuis Bronveld zou hierin een grote rol kunnen spelen. Willeke is ervan overtuigd dat je mensen uit de wijk kunt bereiken door met ze in contact te komen. “En dat betekent dat je het niet gaat redden met alleen een flyer in de bus doen, het draait om persoonlijk contact.”    

Willeke op haar kantoor bij Welzijn Barneveld. Foto: Melanie van den Brink

Buurtonderzoek

Toen Willeke in november begon met dit project, heeft ze een buurtonderzoek uitgevoerd. Met de uitkomsten van het onderzoek heeft ze een bijeenkomst georganiseerd waarbij verschillende partijen zoals Bronveld, thuiszorgorganisaties, het wijkplatform, Welzijn Barneveld en leden van de kerk aanwezig waren. “Daaruit zijn drie punten gekomen”, vertelt Willeke. “Éen daarvan is dat er veel wordt georganiseerd in Oldenbarneveld, maar het wordt allemaal los van elkaar gedaan. Bewoners moeten weten wat er gebeurt. Daarom hebben wij een kaart gemaakt waarop alle activiteiten staan, zodat er meer duidelijkheid is.”

“Het tweede punt is dat er ook iets voor de kinderen moet komen.” Sinds dit jaar kunnen de kinderen uit de buurt naar de sport- en spelbus komen die elke woensdag op de Zonnebloemstraat staat. De bus is er alleen in de zomer, dus vindt Willeke dat er in de winter iets anders in de plaats moet komen. “Vanaf oktober willen we een kinderactiviteit gaan organiseren, zodat de kinderen die normaal naar de sport- en spelbus gaan, nu hierheen kunnen gaan.”

“Mensen zeggen dat ze geen hulp nodig hebben, maar diep in hun hart willen ze het wel.”

Tenslotte werd in het buurtonderzoek duidelijk dat veel mensen, net zoals Wind, hun buren eigenlijk niet kennen. “Mensen zeggen in eerste instantie dat ze geen hulp nodig hebben, maar diep in hun hart willen ze het wel. Dat merkte ik toen ik bij mensen op bezoek ging; ik kwam soms bijna niet weg, omdat ze zo blij waren dat ik er was.”

Hieruit kwam een derde punt uit naar voren: het burenhulpteam. Het plan is om de wijk op te delen in vijf kleine gebieden van ongeveer drie straten. Elk gebied heeft een stel dat samen met vrijwilligers verantwoordelijk is voor de bewoners die er wonen. “Mensen kunnen dan naar dat stel bellen om hulp te vragen bij bijvoorbeeld het boodschappen doen omdat zij slecht ter been zijn. Zij komen dan langs en helpen waar nodig is.”

Vernieuwde wijken, verbeterde cohesie?

Met de buurthulp krijgen de bewoners iemand die voor hun klaar kan staan. Een andere partij gaat nog een stap verder en hoopt te bereiken dat álle bewoners naar elkaar om zullen kijken. Consulent Leefbaarheid Petra van Dam stelde namens Woningstichting Barneveld een wijkplan op. De focus van het wijkplan ligt op sociale cohesie en de leefbaarheid en veiligheid in de wijk waar hun woningbezit is.                

Volgens de woningstichting is een deel van de leefbaarheid de afgelopen jaren verbeterd door wijkvernieuwing. “De herstructurering van de wijk heeft ruim tien jaar geduurd en op dit moment is het een prachtige wijk met gevarieerde woningbouw”, zegt Petra van Dam. De flats aan de Narcissenstraat zijn bewust gesloopt voor nieuwe woonruimte. “Ze hadden een afsluitende werking op de wijk.” In april zijn de laatste maisonnettes van de gerenoveerde woningen aan de Oldenbarnevelderweg opgeleverd.

Een van de doelen van de wijkvernieuwing was om de verschillende bewoners meer over het gebied te verspreiden, maar veel van hen bleven op dezelfde plek. “Veel bewoners zijn wel in de wijk gebleven. Zij zijn doorgeschoven naar een gerenoveerde eengezinswoning. In het begin zal het best wennen zijn geweest, maar ik geloof niet dat dit gevolgen heeft gehad op de sociale samenhang. Met de teruggekeerde en nieuwe bewoners in de flats zijn al meerder contactmomenten geweest. Die samenhang gaat er echt weer komen”, aldus van Dam.

Klankbordgroep

Het wijkplan wordt nu ingezet om met overleg te peilen welke veranderingen nodig zijn. Tijdens het renovatieproject is de woningstichting in gesprek gegaan met een klankbordgroep bestaande uit flatbewoners en een afvaardiging van Huurdersvereniging Barneveld en het Wijkplatform. “Via deze weg hebben zij direct, dan wel indirect inspraak gekregen in de verbetering van de woningen en de herinrichting van de buitenruimte.” Nu vangen ze signalen op uit de wijk via de wijkbeheerder en het Wijkplatform.

De woningstichting is dit jaar van start gegaan met het wijkplan dat zij de komende vijf jaar uitvoeren. “Vanwege de grootte van de wijk en de diversiteit van de problematiek hebben we de aanpak opgesplitst. We zijn van start gegaan met de doelgroep senioren.” De Woningstichting heeft een enquête onder de doelgroep gehouden, om te kijken waar behoefte aan is en hoe ze hier nog beter invulling aan kunnen geven. Ze gaan zowel online als offline meer netwerken om bewustwording bij buurtbewoners te bevorderen en samen te communiceren.“Contacten leggen, vertrouwen winnen en bewoners richting geven, zijn processen die tijd nodig hebben om in te bedden. Die tijd moeten we elkaar geven.” Uiteindelijk willen ze allemaal meer verbondenheid: Willeke, Petra en ook Gert.

 

Ons vierkoppige team van jonge, nieuwsgierige journalisten duikt de komende weken nog dieper in deze wijk. Maak kennis met Oldenbarneveld door dit dossier dat wij maken en ontmoet de verschillende culturen en mensen die er leven. Als u nog tips of verhalen heeft schroom dan niet om contact op te nemen met ons. Dit kan via het e-mailadres info@nieuwsvallei.nl o.v.v Oldenbarneveld of reageer hieronder.

Meer verhalen lezen over Oldenbarneveld? Bekijk de interactieve kaart: